Hvernig á að lesa grunnmynd: tákn, skammstafanir og mál
Grunnmynd er lárétt snið í gegnum bygginguna: ímyndaðu þér að húsið sé skorið í sundur um það bil metra fyrir ofan gólf og þú horfir ofan á neðri hlutann. Þá sjást veggir, dyra- og gluggaop, stigar og mál rýmanna. Ef þú ert með grunnmynd í höndunum – úr skjalasafni byggingarfulltrúa, fasteignaauglýsingu eða frá verktaka – og sum táknanna eru óskiljanleg, finnurðu hér táknin, tölurnar og skammstafanirnar sem þú þarft í raun til að lesa grunnmynd. Þú lærir hvernig burðarveggur og léttur milliveggur eru yfirleitt aðgreindir, í hvora áttina hurð opnast, hvað mál, hæðarkótar og tölur í hringjum merkja – og hvenær borgar sig að láta teikna gamla grunnmynd upp á nýtt.
Teikningahaus og mælikvarði: hvað á að skoða fyrst?
Byrjaðu í horni blaðsins áður en þú snýrð þér að táknunum. Á hönnunarteikningu er þar nafnreitur (teikningahaus): mælikvarði (grunnmyndir eru oftast í 1:50 eða 1:100), heiti og númer teikningar, útgáfudagur og hönnunarstig. Mælikvarði teikningahaussins gildir um frumritið – á afriti er aðeins hægt að mæla ef mælikvarðinn hefur haldist við skönnun og prentun; á skýringarmynd úr fasteignaauglýsingu eða ljósmynd af teikningu sem tekin er með síma er ekki hægt að treysta því að mælikvarðinn hafi haldist. Ef norðurör er á blaðinu sýnir hún legu hússins miðað við áttir, það er í hvaða átt gluggarnir snúa. Ein meginregla enn áður en lengra er haldið: tákn geta verið mismunandi eftir teiknistofum og tímabilum. Þegar teikning hefur skýringar (táknaskýringu) gilda þær alltaf fyrst; hér á eftir eru algengustu venjurnar. Um það hvernig meta má nákvæmni grunnmyndar höfum við skrifað sérstakar leiðbeiningar um nákvæma grunnmynd.
Veggir: burðarveggur og léttur milliveggur
Veggir eru meðal mikilvægustu atriða á teikningunni. Þykkari veggur, oft svartur eða skástrikaður, er yfirleitt útveggur eða burðarveggur; mjó lína er að jafnaði léttur milliveggur. Á gömlum teikningum sýnir skástrikunin oft efnið – múrsteinn, steypa og timbur hafa hvert sitt mynstur. Á nýlegum teikningum geta burðarveggir verið sýndir dekkri, en merkingin fer eftir viðkomandi teikningu og skýringum hennar. Ein viðvörun: þykkt línunnar á teikningu sannar ekki að rífa megi vegginn. Hvort veggur er burðarveggur metur burðarvirkishönnuður eða hönnunarstjóri, ekki gömul teikning.
Á breytingateikningu eru veggir yfirleitt sýndir sem núverandi veggir, veggir sem á að rífa og nýir veggir. Oftast er veggur sem á að rífa sýndur með strikalínu og nýr veggur dekkri eða skástrikaður, en nákvæm merking kemur fram í skýringum hverrar teikningar – engin ein sameiginleg regla er til.
Hurðir, gluggar og stigi
Hurð. Í veggopinu er lína hurðarblaðsins og bogi: boginn sýnir opnunarstefnu hurðarinnar og hreyfiferil blaðsins. Rennihurð hefur engan boga; hurðarblaðið er sýnt inni í veggnum eða meðfram honum.
Gluggi. Í útveggnum er op með einni eða fleiri mjóum samsíða línum – karmur og gler. Lestu stærð gluggans af málsetningunni, ekki eftir auganu.
Stigi. Þrepin eru yfirleitt samsíða línur og ör sýnir stefnuna upp; oft stendur „upp“ við hliðina. Skálína yfir stigann merkir oftast staðinn þar sem skurðflöturinn sker stigann.
Strikalína getur táknað það sem er fyrir ofan skurðflötinn eða er hulið – op í gólfplötu, skyggni yfir svölum, efri hluta skáps – og á breytingateikningu vegg sem á að rífa. Skýringarnar sýna hvaða merking á við.
Tölur: mál, flatarmál og hæðarkótar
Mállína er mjó lína með skástrikum eða örvum á endunum og tölu fyrir ofan. Á íslenskum byggingarteikningum er algengt að málsetningar séu í millimetrum án einingar – 3940 merkir 3,94 metra – en hæðarkótar í metrum. Á eldri og erlendum teikningum getur einingin verið sentimetrar eða metrar; ef vafi leikur á skaltu leita einingarinnar í teikningahausnum eða skýringunum. Við heiti rýmis er að jafnaði einnig flatarmál þess í fermetrum. Hæðarkótinn ±0,00 er viðmiðunarhæð hússins, oftast fullfrágengið gólf á fyrstu hæð; +2,80 eða −1,20 segja hve mikið hærra eða lægra annað plan liggur. Í fasteignaskrá sérðu auk þess brúttóflatarmál, nettóflatarmál og birta stærð – þessar stærðir samsvara ekki endilega summu flatarmáls rýmanna á grunnmyndinni.
Tölur í hringjum, ásar og skammstafanir
Tala í hring inni í rými er númer rýmisins: heiti, notkun og flatarmál standa í sérstakri rýmistöflu. Hringirnir með bókstöfum og tölum við jaðar blaðsins tákna ása byggingarinnar – hnitanet sem hönnuðir og verktakar nota til að lýsa staðsetningum. Tákn með ör við enda línu (A–A, 1–1) er sniðmerki: það segir hvar lóðrétt snið er tekið og í hvora áttina er horft; sniðið sjálft getur verið á sama blaði eða á öðru blaði sem vísað er til við merkið.
Á íslenskum grunnmyndum eru heiti rýma yfirleitt skrifuð fullum stöfum – stofa, eldhús, svefnherbergi, bað, þvottahús, geymsla, forstofa, gangur og svalir. Ýmsar merkingar, kóðar og styttingar koma þó fyrir í nafnreit, skýringum og á teikningunni sjálfri, til dæmis EI 60 og EI 90 fyrir brunamótstöðu byggingarhluta, og í skráningartöflu brúttóflatarmál og nettóflatarmál. Á gömlum teikningum frá öðrum löndum geta skammstafanir verið fleiri: á teikningum frá sovéttímanum geta áletranir verið með kýrillísku letri og við dyr og glugga eru bókstafa- og tölukóðar sem tilgreina staðlaðan byggingarhluta, ekki villu. Salerni, handlaug, baðkar, sturta, eldavél og vaskur eru teiknuð einfaldað og sýna staðsetningu, ekki tegund.
Sama íbúð fyrir og eftir
Afritið úr skjalasafni hér fyrir neðan er dæmigert fyrir það sem við fáum oftast í hendur: skástrikaðir veggir, mál í millimetrum, kóðar við dyr og glugga og hluti áletrana með kýrillísku letri – hér íbúð í eistneskri blokk frá sovéttímanum. Hér segir skástrikunin ein og sér heldur ekki hvort veggur er burðarveggur.
Við teiknuðum grunnmynd þessarar íbúðar upp á nýtt í AutoCAD: skrifuðum heiti rýma fullum stöfum, bættum við flatarmáli og málsetningu og notuðum samræmd tákn. Tölurnar á myndinni vísa til táknanna sem útskýrð eru í þessum leiðbeiningum.
1 burðarveggur · 2 léttur milliveggur · 3 hurð og opnunarstefna · 4 gluggi · 5 mállína í millimetrum · 6 heiti og flatarmál rýmis · 7 hreinlætistæki · 8 eldavél og vaskur
Algengar spurningar
Hvernig sé ég í hvora áttina hurð opnast? Á boganum við hurðina: boginn er hreyfiferill hurðarblaðsins og er í því rými sem hurðin opnast inn í.
Má mæla á grunnmynd með reglustiku? Aðeins ef teikningin er í þeim mælikvarða sem teikningahausinn tilgreinir og hefur ekki verið stækkuð eða minnkuð við skönnun eða prentun. Öruggara er að lesa mállínurnar; á óskýru skönnuðu afriti eða mynd úr auglýsingu á ekki að treysta reglustikunni.
Hvað merkir tala í hring? Inni í rými er það númer rýmisins, sem hefur heiti og flatarmál í rýmistöflunni; við jaðar blaðsins merkir hringurinn ás.
Þegar teikningin er gömul, óskýr eða á erlendu máli
Ef þú átt enga teikningu hjálpa leiðbeiningarnar um hvar gamlar teikningar af húsinu finnast. Ef teikningin er til en erfitt er að lesa hana teiknum við hana handvirkt upp á nýtt í AutoCAD: þú sendir skönnuðu skrána eða ljósmynd, við metum umfangið og sendum ókeypis verðtilboð. Útkoman er hreinteiknuð grunnmynd með heitum rýma, flatarmáli og málsetningu – eins nákvæm og frumgögnin og málin sem þú gefur upp leyfa – sem PDF og sem breytanleg DWG-skrá sem hönnuður eða verktaki getur unnið áfram með. Ef staður í frumritinu er ólæsilegur merkjum við hann skýrt á teikninguna og giskum ekki. Grunnmynd sem teiknuð er upp á nýtt er teiknigrunnur, ekki byggingarhönnun.
Vantar þig sams konar þjónustu fyrir teikninguna þína? Við tökum að okkur slík verkefni: Stafvæðing teikninga — sendu okkur teikninguna og fáðu ókeypis verðtilboð.
Comments